De regel van de biologie is eenvoudig. Vrouwtjes dragen. Mannetjes impregneren. Het is een betrouwbaar ritme in bijna het hele dierenrijk. Zeepaardjes doorbreken het ritme. Het zijn de uitzonderingen die bewijzen dat de regel verkeerd is.
Mannelijke zeepaardjes zijn de mama’s.
Dit is geen metafoor. Het is een letterlijk biologisch feit. De familie Syngnathidae – waartoe zeepaardjes, zeedraken en zeenaalden behoren – heeft het script op het gebied van voortplanting omgedraaid. Het vrouwtje legt de eieren in een speciaal broedzakje in de staart van het mannetje. Daar bevrucht het mannetje ze. Hij broedt ze uit. Hij geeft geboorte.
Maar hoe brengt een vis tot 2.000 levende jongen ter wereld? Het antwoord ligt in het spiertype. En het is niet wat je verwacht.
Waarom mannelijke zeepaardjes bevallen
Om het geboortemechanisme te begrijpen, moet je eerst het uitgangspunt van de zwangerschap accepteren. Het mannelijke zeepaardje heeft een baarmoederachtig zakje. Het functioneert op dezelfde manier als een placenta van zoogdieren. Tijdens de draagtijd van 24 dagen levert de vader zuurstof en voedingsstoffen aan de zich ontwikkelende embryo’s.
Hij produceert sperma, geen eieren. Hij blijft dus mannelijk in de traditionele zin van het woord. Maar zijn rol verschuift volledig naar die van draagster.
De evolutionaire reden hiervoor is waarschijnlijk overleving. Zeepaardjesbaby’s zijn klein. Ze zijn zacht. Ze worden opgegeten door roofdieren. Als vrouwtjes het dragen zouden doen, zouden ze wekenlang worden vastgebonden. Door de last aan mannetjes over te dragen, kunnen vrouwtjes onmiddellijk meer eieren produceren. Ze kunnen opnieuw bevrucht worden. De arbeid wordt gedeeld. De soort overleeft.
Hoe mannelijke zeepaardjes bevallen
De meeste zoogdieren en vogels zijn afhankelijk van oxytocine om de bevalling op gang te brengen. Dit hormoon zorgt ervoor dat gladde spieren onwillekeurig samentrekken. Je kunt je baarmoeder niet bewust opdracht geven om te duwen. Het gebeurt gewoon.
Mannelijke zeepaardjes werken niet op deze manier.
Een studie uit september 2022, gepubliceerd in het tijdschrift Placenta door onderzoekers van de Universiteit van Sydney en de Universiteit van Newcastle, bracht het specifieke mechanisme aan het licht. Ze ontdekten dat de broedbuidel van het mannelijke zeepaardje het gladde spierweefsel mist dat nodig is voor een door oxytocine aangedreven bevalling.
In plaats daarvan wordt de geboorte aangedreven door skeletspieren.
De studie identificeerde drie kleine botjes bij de opening van de broedzak, waar de aarsvin vastzit. Deze botten zijn verbonden met skeletspieren. Vrouwelijke zeepaardjes hebben kleine, bijna onbestaande anaalvinnen. Mannetjes hebben prominente exemplaren.
Tijdens de verkering doet het mannetje een dans in situp-stijl. Hij knarst en zet zijn buik uit om water in de buidel te laten. Het is een voorbereidende motie. Tijdens de bevalling worden dezelfde spieren gebruikt.
Het mannetje drukt en ontspant zijn buik. De skeletspieren van de aarsvin trekken samen. Met deze actie wordt het broedzakje geopend. Er kwamen duizenden baby’s uit.
Het is een vrijwillige, of op zijn minst semi-vrijwillige, handeling. In tegenstelling tot de onvrijwillige samentrekkingen van gladde spieren bij andere dieren, is deze geboorte afhankelijk van de vinstructuur.
Waar het bewijs werd gevonden
Het onderzoeksteam keek naar de weefselsamenstelling van de broedzak. Ze testten de reactie op de visversie van oxytocine. Het weefsel reageerde niet. Het zakje bevatte heel weinig glad spierweefsel.
De sleutel was de anaalvin.
“Het blijkt dat de aarsvin en de skeletspieren die hem aandrijven een sleutel vormen tot het mysterie van de geboorte van zeepaardjes.”
De onderzoekers merkten op dat de spieren een dubbele rol spelen. Ze worden gebruikt om te paren. Ze worden gebruikt voor arbeid. Hetzelfde fysieke mechanisme veroorzaakt beide gebeurtenissen.
Hoeveel kan een mannelijk zeepaardje baren?
Bij één enkele geboorte kunnen wel 2.000 baby’s betrokken zijn.
Dit aantal is onthutsend. Het vergt veel energie. Het vergt veel spierinspanning. De skeletspieren van de aarsvin moeten herhaaldelijk samentrekken om de jongen te verdrijven.
Na de geboorte herstelt het mannetje snel. Hij is klaar om een nieuwe partij eieren van een vrouwtje te ontvangen. Hij kan meerdere broedsels hebben in één broedseizoen. Deze snelle omloop is essentieel voor het op peil houden van de bevolkingsaantallen in een gevaarlijke oceaanomgeving.
Wat blijft onbekend
De studie bevestigt het spiertype. Het bevestigt de anatomische structuur. Maar het verklaart de controle niet volledig.
Laten de vaders bewust de weeën gebeuren? Of overschrijven de skeletspieren de normale regels en trekken ze vanzelf samen?
De onderzoekers suggereren dat verder onderzoek nodig is om onderscheid te maken tussen bewuste inspanning en onvrijwillige override. De grens tussen vrijwillige en onvrijwillige beweging bij het zeepaardje kan vager zijn dan we denken.
Veelgestelde vragen
Hoe voorzien mannelijke zeepaardjes zuurstof aan hun zich ontwikkelende embryo’s?
Mannelijke zeepaardjes ontwikkelen complexe placentastructuren in hun broedzakken. Deze structuren zorgen voor een efficiënte uitwisseling van zuurstof en koolstofdioxide met de embryo’s tijdens de zwangerschap.
Hoe lang duurt het voordat mannelijke zeepaardjes herstellen na de bevalling?
Het herstel verloopt snel. Mannetjes zijn klaar om kort na de geboorte een nieuwe partij eieren te ontvangen. Dit maakt meerdere broedsels in één seizoen mogelijk.
De vader van het zeepaardje is een biologische anomalie. Het is een mannetje dat als moeder fungeert. Hij gebruikt skeletspieren waar andere dieren gladde spieren gebruiken. Met een vin duwt hij duizenden jongen eruit.
Het is een vreemd, efficiënt en gewelddadig proces. De oceaan zit vol roofdieren. De baby’s zijn zacht. De spieren van de vader zijn sterk. De soort gaat door.
Voor nu.
