Al meer dan een eeuw lang hebben wetenschappers zich verbaasd over het griezelige vermogen van katten om zichzelf in de lucht recht te zetten en vierkant op hun voeten te landen. Het antwoord blijkt te liggen in een uitzonderlijk flexibel gebied van hun wervelkolom – de thoracale wervelkolom, gelegen in het midden van hun rug. Nieuw onderzoek bevestigt dat dit wervelkolomsegment een rotatieniveau mogelijk maakt dat veel groter is dan dat van andere dieren, waardoor katten een complexe luchtmanoeuvre met opmerkelijke efficiëntie kunnen uitvoeren.
Het al lang bestaande mysterie
De vraag hoe katten deze prestatie bereiken is benaderd via verschillende modellen. Eén suggereert dat de staart als een propeller fungeert, maar onderzoeken hebben aangetoond dat katten nog steeds correct kunnen landen zonder staarten. Een ander stelde voor dat katten bijna doormidden buigen en tegelijkertijd naar voren en naar achteren draaien. Het derde, het ‘tuck-and-turn’-model, suggereert een opeenvolgende rotatie van de voor- en achterhelften, waarbij de ledematen worden uitgetrokken en samengetrokken om het nodige koppel te genereren.
De doorbraak: flexibiliteit van de thoracale wervelkolom
Onderzoekers van de Yamaguchi Universiteit in Japan voerden twee belangrijke experimenten uit. Eerst testten ze de flexibiliteit van de wervelkolom bij overleden katten, waarbij ze ontdekten dat de thoracale wervelkolom drie keer gemakkelijker draait dan de lumbale wervelkolom (onderrug). Dit suggereert dat de voorkant van het lichaam van de kat de belangrijkste motor van de rotatie is. Ten tweede bevestigde een snelle videoanalyse van levende katten die werden gedropt dit: katten oriënteren hun voorste helften vóór* hun achterste helften, vaak met slechts tientallen milliseconden.
“Mijn algemene indruk is dat het buigen en draaien het belangrijkst is, maar dit artikel zorgt er eigenlijk voor dat ik het een beetje opnieuw beoordeel en een beetje meer geloof hecht aan het plooien en draaien.” – Greg Gbur, University of North Carolina at Charlotte
### De complexiteit van de natuur
Het onderzoek bracht ook een intrigerend detail aan het licht: katten geven er consequent de voorkeur aan om naar rechts te draaien als ze vallen. Hoewel de reden onduidelijk blijft, kan deze verband houden met de plaatsing van interne organen, waardoor asymmetrie in hun lichaam ontstaat. Zoals Gbur opmerkt, vertrouwt de natuur zelden op eenvoudige modellen; in plaats daarvan gebruiken katten een complexe combinatie van technieken voor optimale resultaten.
Dit onderzoek verwerpt eerdere theorieën niet volledig; het levert eerder sterk bewijs dat de zeer flexibele thoracale wervelkolom het centrale mechanisme is achter de “oprichtreflex”, waardoor katten hun lichaam in de lucht met verbazingwekkende precisie kunnen manipuleren. Het onderzoek versterkt dat de natuur vaak de meest effectieve oplossing vindt, zelfs als die oplossing complex is.
