Het genoom loog tegen ons.
Of tenminste. Het verbergde dingen.
Een internationaal team van onderzoekers heeft zojuist een laag biologie afgepeld waarvan we niet eens wisten dat die bestond. Meer dan 1.700 zogenaamde “donkere” eiwitten. Ze waren er de hele tijd. Verborgen in de delen van ons DNA die we afdoen als nutteloze ruis.
Dit zijn geen typische eiwitten.
Ze zijn kleiner. Vreemd. Ambigu.
“We hebben een naam gegeven aan iets waarvan we zagen dat het potentie had voor onderzoek”, zegt Sebastiaan van Heesch. Een kinderoncoloog van het Prinses Máxima Centrum. “Formeel gedefinieerd. Toegankelijk gemaakt.”
Decennia lang. We dachten dat slechts een fractie van het menselijk DNA echt werk deed. De rest? ‘Onzin.’ Dood gewicht. Een kosmische typfout.
We hadden het mis.
Het blijkt dat het genegeerde landschap niet leeg is. Het zit boordevol schakelaars. Controles. Hefbomen die aan de ‘echte’ genen trekken. Het donkere genoom.
Nu weten we dat het meer doet dan alleen dingen aanpassen. Het bouwt ook dingen op. Een donker proteoom.
“Het huidige overzicht geeft geen beeld”, geeft Van Heesch toe. “Duizenden reeksen zijn gemist. Over het hoofd gezien. Recht onder onze neus.”
Ze noemden de nieuwe moleculen peptidenen.
Half-eiwit. Half-peptide. Een geheel eigen categorie.
Hoe vind je het onzichtbare?
Je moet heel goed kijken.
Het team begon met 7.264 verdachten. Regio’s die niet-canonieke open leesframes (ncORF’s) worden genoemd. Het was bekend dat ze mogelijk codeerden voor eiwitten. Maar niemand wist of ze daadwerkelijk iets detecteerbaars produceerden.
Dus analyseerden de onderzoekers de cijfers.
3,7 miljard datapunten.
95.522 experimenten.
20.000 uur. Van rekenkracht.
Het duurde een eeuwigheid.
“Het was bijzonder toen we het beseften”, herinnert Van Heesch zich. “Dit is eigenlijk nieuw.”
Van die 7.000 kandidaten? Ze vonden 1.785 daadwerkelijke microproteïnen.
Waarom is dit belangrijk?
Hier gaat het over wetenschap. Discovery is meestal slechts een trailer. De hoofdfilm is nog niet eens begonnen.
Johannes Prensner. Kinderneuro-oncoloog aan de Universiteit van Michigan. Hij ziet een gamechanger.
“We gaan een spannende fase in”, zegt hij.
Maar opwinding heeft bewijs nodig.
Eerder dit jaar verfijnde het team hun definities. Ze kozen voor ‘peptideine’. En ze hebben één specifieke kandidaat gevonden die daadwerkelijk werk doet.
Het komt van OLMALINC.
Er werd eerder gedacht dat het een niet-coderend gen was. Kortom, stil DNA. Maar deze peptideine? Het helpt kanker overleven.
Ze hebben het in het laboratorium gedeactiveerd. De kankercellen hadden moeite om te groeien.
Dus het werkt.
Als je het eiwit kunt uitschakelen, stop je de tumor.
Nog geen geneesmiddel. Maar een deur.
Dit is geen kankermedicijn in een fles.
Nog niet.
We zijn nog maar nauwelijks in de fase van het kaartlezen. Maar het potentieel is angstaanjagend helder. Als deze kleine moleculen ziekten veroorzaken. We hebben mogelijk nieuwe behandeldoelen. Cardiovasculaire problemen. Alzheimer. Dingen waar we al jaren aan vastzitten.
“Honderden peptidenen”, merkt Hübner op. “Zichtbaarheid. Uitgebreid proteoom.”
Ons DNA was nooit lui.
Het was gewoon druk.
