Astronomen hebben een planetenstelsel ontdekt, LHS 1903, dat de standaardmodellen voor planeetvorming lijkt te tarten. In tegenstelling tot de meeste systemen waar rotsachtige planeten het dichtst bij de ster draaien en gasreuzen zich verder weg bevinden, heeft LHS 1903 een rotsachtige planeet aan de buitenste rand. Deze ongebruikelijke opstelling suggereert dat het systeem mogelijk op een fundamenteel andere manier is samengesteld dan eerder werd aangenomen.
Een zeldzame planetaire architectuur
Het LHS 1903-systeem bestaat uit vier planeten, aanvankelijk geïdentificeerd door observaties van de Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS). De binnenste planeet is rotsachtig en iets groter dan de aarde, gevolgd door twee gasplaneten ter grootte van Neptunus. Een vierde rotsachtige planeet, nog verder weg dan de gasreuzen, werd later bevestigd door vervolgobservaties van acht andere observatoria.
Het bestaan van deze buitenste rotsachtige wereld is eigenaardig omdat het in tegenspraak is met de heersende theorieën. Het standaardmodel gaat ervan uit dat planeten gelijktijdig ontstaan uit één enkele protoplanetaire schijf, waarbij hun grootte en samenstelling worden bepaald door hun positie binnen die schijf. Als LHS 1903 op conventionele wijze gevormd zou zijn, zou de buitenplaneet een aanzienlijk gasomhulsel moeten hebben verzameld.
Inside-Out-formatie: een mogelijke verklaring
Onderzoekers, onder leiding van Ryan Cloutier van de McMaster University, stellen een alternatief voor: “binnenstebuiten” planeetvorming. Dit proces suggereert dat planeten opeenvolgend zijn gevormd, waarbij elke planeet naar binnen migreert om ruimte te creëren voor de volgende. Deze stapsgewijze vorming zou betekenen dat planeten zich in verschillende omgevingen ontwikkelden naarmate de protoplanetaire schijf evolueerde.
“Die laatste planeet heeft zich, als het lang genoeg duurt, gevormd in een omgeving waar geen gas beschikbaar is”, legt Cloutier uit.
Simulaties laten zien dat het strippen van gas van de buitenplaneet zonder de binnenste gasplaneten te beïnvloeden, vrijwel onmogelijk is onder traditionele vormingsmodellen. De orbitale dynamiek van het systeem ondersteunt verder het idee dat niet alle planeten uit dezelfde initiële schijfomstandigheden zijn voortgekomen.
Implicaties voor planetaire diversiteit
De ontdekking van LHS 1903 onderstreept de diverse routes die planeten in het universum kunnen volgen. Het betwist de veronderstelling dat planeetvorming een uniform proces is. De ongebruikelijke architectuur suggereert dat andere systemen ook unieke kenmerken kunnen vertonen, wat een herevaluatie vereist van hoe planeten ontstaan en evolueren.
Dit systeem dient als een overtuigende herinnering dat ons begrip van planetaire vorming onvolledig blijft. Verder onderzoek naar dergelijke afwijkingen zal van cruciaal belang zijn voor het verfijnen van onze modellen en het ontrafelen van de mysteries van exoplanetaire systemen.
