Recent onderzoek suggereert dat het menselijk brein mogelijk voorheen onbekende microscopische vaten bevat die bedoeld zijn om metabolisch afval op te ruimen, een ontdekking met potentieel baanbrekende implicaties voor de behandeling van de ziekte van Alzheimer en andere neurodegeneratieve ziekten.
Het glymfatische systeem en de verwijdering van hersenafval
De hersenen vertrouwen op het glymfatische systeem – een netwerk van kanalen rondom de bloedvaten – om afvalproducten weg te spoelen. Dit systeem is verbonden met het lymfestelsel, het belangrijkste drainage- en filtratienetwerk van het lichaam. Hoewel er lymfevaten zijn waargenomen in de buitenste lagen van de hersenen, was het bewijs van bloedvaten binnen de hersenen zelf ongrijpbaar… tot nu toe.
Toevallige ontdekking van lymfatische vaten (NLV’s) op nanoschaal
Onderzoekers van de Harvard University, onder leiding van Chongzhao Ran, stuitten op deze structuren tijdens het bestuderen van bèta-amyloïde eiwit bij muizen met Alzheimer-achtige symptomen. Bèta-amyloïde, hoewel essentieel voor de neuronfunctie, kan zich ophopen in toxische klonten die verband houden met de ziekte van Alzheimer als de drainage verstoord is. Het team identificeerde tientallen buisachtige formaties in meerdere hersengebieden, waaronder gebieden die verantwoordelijk zijn voor denken, geheugen en slaapregulatie.
Deze nieuw ontdekte structuren, genaamd nanoscale lymfatische vaten (NLV’s), lijken zich rond bestaande bloedvaten te wikkelen en verbinding te maken met het glymfatische systeem, wat erop wijst dat ze de verwijdering van afval vergemakkelijken. Opmerkelijk genoeg vond het team ze ook in menselijk hersenweefsel, zowel van personen met als zonder de ziekte van Alzheimer.
Debat over de identiteit van het schip
De bevindingen hebben geleid tot discussie binnen de neurowetenschappelijke gemeenschap. Terwijl Ran de ontdekking omschrijft als de ‘droom van een wetenschapper’, blijven andere experts voorzichtig. Kristian Eide van de Universiteit van Oslo merkt op dat, indien bevestigd, dit een ‘paradigmaverschuiving’ zou zijn in het begrijpen van neurodegeneratieve ziekten. Eide wijst er echter ook op dat de zwakke kleuring van lymfatische markers op NLV’s vragen oproept over hun ware aard. Christopher Brown van de Universiteit van Southampton suggereert dat de structuren beeldartefacten of verkeerd geïnterpreteerde axonen kunnen zijn, lange neuronprojecties die onder bepaalde omstandigheden op bloedvaten lijken.
Volgende stappen en potentiële impact
Het onderzoeksteam is van plan verdere validatie uit te voeren met behulp van elektronenmicroscopie, een betrouwbaardere beeldvormingstechniek. Indien bevestigd, zou de ontdekking kunnen leiden tot nieuwe medicijnen die de verwijdering van hersenafval bevorderen, waardoor mogelijk de ziekte van Alzheimer, Parkinson en andere ziekten die verband houden met verkeerd gevouwen eiwitten worden behandeld.
“De implicaties zijn enorm”, zegt Ran. “Dit zou de sleutel kunnen zijn tot het ontsluiten van nieuwe therapieën voor enkele van de meest verwoestende ziekten van onze tijd.”
De studie onderstreept de inherente complexiteit van de hersenen en benadrukt het potentieel voor onverwachte ontdekkingen, zelfs op goed bestudeerde gebieden van de neurowetenschappen. Verder onderzoek is cruciaal om de ware functie van deze NLV’s te bepalen en of ze een levensvatbaar therapeutisch doelwit vertegenwoordigen.
