Onderzoekers hebben 5000 jaar oude bacteriën ontdekt, bevroren in een Roemeense ijsgrot, die een sleutel zouden kunnen zijn in de strijd tegen antibioticaresistente ‘superbacteriën’ – maar dezelfde eeuwenoude veerkracht vormt ook een nieuwe bedreiging. De studie, geleid door het Instituut voor Biologie Boekarest (IBB), benadrukt de complexe relatie tussen microbiële evolutie, antibioticaresistentie en het potentieel voor zowel doorbraken als tegenslagen in de moderne geneeskunde.
Het probleem met superbugs
Antibioticaresistentie is een groeiende crisis. Bacteriën evolueren snel om medicijnen te neutraliseren, waardoor behandelingen ineffectief worden. Dit is geen nieuw fenomeen; het is een eeuwenoude overlevingsstrategie die zich op mondiale schaal afspeelt. Het tempo van de ontwikkeling van resistentie is de afgelopen decennia echter versneld als gevolg van het overmatig gebruik van antibiotica in de geneeskunde en de landbouw, waardoor er een cruciale behoefte aan nieuwe oplossingen is ontstaan.
Wat is er gevonden?
Een team heeft een ijskern van 25 meter uit de Scărișoara-ijsgrot gehaald, een extreme omgeving waarvan bekend is dat deze het unieke microbiële leven behoudt. In het ijs isoleerden ze een stam van Psychrobacter SC65A.3. Deze bacterie vertoont, ondanks dat hij duizenden jaren oud is, resistentie tegen meerdere moderne antibiotica en draagt meer dan 100 genen bij zich die verband houden met resistentie tegen geneesmiddelen.
Het toonde echter ook het vermogen aan om de groei van verschillende antibioticaresistente superbacteriën te remmen, wat duidt op een potentieel voor nieuwe antimicrobiële verbindingen. De bacterie produceert enzymen met waardevolle biotechnologische toepassingen die kunnen worden benut voor medische vooruitgang.
Het tweesnijdend zwaard
De genetische samenstelling van de oude bacterie vormt een dilemma. Hoewel het zou kunnen dienen als blauwdruk voor nieuwe antibiotica, kunnen de resistentiegenen zich ook verspreiden naar hedendaagse bacteriën, waardoor de antibioticaresistentiecrisis verergert als deze in het milieu terechtkomt. Het onderzoek onderstreept de noodzaak van voorzichtigheid: het ontsluiten van de voordelen van oude microben vereist het voorkomen van hun ongecontroleerde heropleving.
De factor van klimaatverandering
De implicaties van het onderzoek zijn bijzonder dringend gezien de klimaatverandering. Smeltende gletsjers en permafrost zorgen ervoor dat grote hoeveelheden slapende microben – inclusief microben die antibioticaresistentiegenen dragen – vrijkomen in ecosystemen die daar niet op voorbereid zijn. Dit creëert een race tegen de klok om deze oude organismen te begrijpen en te gebruiken voordat ze bijdragen aan verdere antimicrobiële resistentie.
De onderzoekers roepen op tot meer onderzoek om de diversiteit van aan koude aangepaste microben in kaart te brengen, hun overlevingsmechanismen te bestuderen en hun potentieel in de biotechnologie te verkennen.
“Bevroren omgevingen fungeren als reservoirs van resistentiegenen”, zegt IBB-microbioloog Cristina Purcarea. “Als smeltend ijs deze microben vrijgeeft, kunnen deze genen zich verspreiden naar moderne bacteriën, wat bijdraagt aan de mondiale uitdaging van antibioticaresistentie.”
Deze ontdekking dient als een grimmige herinnering dat oplossingen voor moderne gezondheidsuitdagingen misschien in het diepe verleden liggen, maar om ze te ontsluiten vereist zorgvuldige overweging en verantwoord wetenschappelijk onderzoek.
