Wetenschappers zijn verbaasd over de plotselinge verdwijning van Osedax, beter bekend als ‘zombiewormen’, uit een belangrijk voedselgebied voor de kust van British Columbia. Deze wormen spelen een cruciale rol bij het afbreken van walviskarkassen op de diepzeebodem, waardoor botten worden omgezet in bloeiende ecosystemen. Hun afwezigheid vormt een bedreiging voor de unieke biodiversiteit die deze habitats ondersteunen en benadrukt een zorgwekkende trend die verband houdt met de klimaatverandering.
De rol van ‘zombiewormen’ in het diepzeeleven
Gevallen walvisskeletten creëren zeldzame voedingsoases in de verder dorre diepe oceaan. Osedax -wormen maken hier misbruik van door zich in de botten te graven en daarbij zuur te gebruiken om collageen en vetten op te lossen. Hierdoor worden essentiële voedingsstoffen vrijgemaakt voor een breed scala aan andere diepzeedieren, waardoor de walvisvangst in feite verandert in tijdelijke maar cruciale ‘stapstenen’ voor de verspreiding van soorten over grote afstanden.
De wormen zelf herbergen symbiotische bacteriën die helpen bij de spijsvertering, waardoor ze op unieke wijze zijn aangepast aan deze niche. Hun voedingswaanzin is langzaam maar aanhoudend en houdt hele gemeenschappen tientallen jaren in stand.
De mysterieuze verdwijningswet
Tien jaar lang hebben onderzoekers onder leiding van Fabio De Leo van de Universiteit van Victoria walvisbotten gevolgd die waren geplaatst in de Barkley Canyon, een diepzeeomgeving nabij British Columbia. Ondanks ideale omstandigheden voor Osedax -kolonisatie, verschenen er geen wormen op de camera. Dit is zeer ongebruikelijk, omdat de wormen normaal gesproken snel arriveren als er een nieuwe voedselbron beschikbaar komt.
“Eigenlijk hebben we het over het potentiële verlies van soorten”, zegt De Leo.
De link naar het uitbreiden van ‘dode zones’
De waarschijnlijke boosdoener achter de verdwijning lijkt het uitbreiden van de zuurstofminimumzones (OMZ), ook wel bekend als ‘dode zones’. Deze delen van de oceaan hebben van nature een laag zuurstofgehalte, maar de klimaatverandering verergert het probleem door het opwarmen van het water en het verminderen van de zuurstofoplosbaarheid.
De Barkley Canyon heeft al een laag zuurstofgehalte, en de uitbreiding van deze OMZ zou de wormen buiten hun tolerantieniveau kunnen duwen. Als Osedax onder deze omstandigheden niet kan overleven, zou het hele ecosysteem van de walvisvangst eronder kunnen lijden. Dit is niet alleen een lokaal probleem; het potentiële verlies van deze wormen zou kunnen leiden tot een verminderde diversiteit op regionale schaal.
Wat is het volgende?
Onderzoekers volgen nu een nieuwe walvisval op de Clayoquot Slope om meer gegevens te verzamelen. Het lot van deze ecosystemen staat op het spel, en de verdwijning van Osedax dient als een grimmige herinnering aan hoe snel de klimaatverandering zelfs de diepste, meest afgelegen uithoeken van de oceaan verandert. De voortdurende uitbreiding van OMZ zal waarschijnlijk ernstige gevolgen hebben voor de ecosystemen van walvis- en houtval langs de noordoostelijke Pacifische rand.
