Naukowcy odkryli liczące 5000 lat bakterie zamrożone w rumuńskiej jaskini lodowej, które mogą okazać się kluczem do zwalczania „superbakterii” odpornych na antybiotyki, ale ta sama starożytna oporność stwarza również nowe zagrożenie. Badanie przeprowadzone przez Instytut Biologii w Bukareszcie (IBB) podkreśla złożony związek między ewolucją drobnoustrojów, opornością na antybiotyki a potencjałem zarówno przełomów, jak i porażek we współczesnej medycynie.
Problem superbakterii
Oporność na antybiotyki to narastający kryzys. Bakterie szybko ewoluują, aby neutralizować leki, przez co leczenie staje się nieskuteczne. Nie jest to zjawisko nowe; jest to odwieczna strategia przetrwania rozgrywana na skalę globalną. Jednak w ostatnich dziesięcioleciach tempo oporności przyspieszyło ze względu na nadużywanie antybiotyków w medycynie i rolnictwie, co stwarza pilną potrzebę opracowania nowych rozwiązań.
Co znaleziono?
Zespół odkrył 25-metrowy rdzeń lodowy z jaskini lodowej Scarisoara – ekstremalnego środowiska znanego z zachowania unikalnych form życia drobnoustrojów. Wewnątrz lodu wyizolowali szczep Psychrobacter SC65A.3. Bakteria ta, mimo że ma tysiące lat, wykazuje odporność na kilka współczesnych antybiotyków i posiada ponad 100 genów związanych z lekoopornością.
Jednakże wykazał także zdolność do hamowania wzrostu kilku superbakterii opornych na antybiotyki, co sugeruje potencjał dla nowych związków przeciwdrobnoustrojowych. Bakteria wytwarza enzymy o cennych zastosowaniach biotechnologicznych, które można wykorzystać w postępie medycyny.
Wzajemny Miecz
Genetyczny skład starożytnej bakterii stwarza dylemat. Choć może służyć jako wzór dla nowych antybiotyków, zawarte w nim geny oporności mogą również przenieść się na współczesne bakterie, zaostrzając kryzys oporności na antybiotyki, jeśli przedostaną się one do środowiska. Badanie podkreśla potrzebę zachowania ostrożności: odblokowanie korzyści płynących ze starożytnych drobnoustrojów wymaga zapobiegania ich niekontrolowanemu odradzaniu się.
Czynnik zmiany klimatu
Konsekwencje badania są szczególnie istotne ze względu na zmiany klimatyczne. Topniejące lodowce i wieczna zmarzlina uwalniają ogromne ilości uśpionych drobnoustrojów – w tym tych, które niosą geny oporności na antybiotyki – do nieprzygotowanych na nie ekosystemów. Prowadzi to do wyścigu z czasem, którego celem jest zrozumienie i wykorzystanie tych starożytnych organizmów, zanim przyczynią się one do dalszej oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe.
Naukowcy wzywają do dalszych badań w celu mapowania różnorodności drobnoustrojów tolerujących zimno, badania ich mechanizmów przetrwania i odkrywania ich potencjału w biotechnologii.
„Zamrożone podłoża pełnią rolę rezerwuarów genów oporności” – mówi mikrobiolog IBB Cristina Purcarea. „Jeśli topniejący lód uwolni te drobnoustroje, geny te mogą przedostać się do współczesnych bakterii, pogłębiając globalny problem oporności na antybiotyki”.
Odkrycie to stanowi wyraźne przypomnienie, że rozwiązania współczesnych problemów zdrowotnych mogą znajdować się w odległej przeszłości, ale ich odkrycie wymaga dokładnego rozważenia i odpowiedzialnych badań naukowych.
