Je denkt dat je vijf zintuigen hebt.
Dat is het verhaal dat ons wordt verteld. Degene die ons op de kleuterschool binnendrong met het liedje.
Het is niet het hele verhaal.
Onderzoek blijft zich opstapelen en wijst in de richting van een zesde zintuig. Een die je biologie reguleert en waarschijnlijk ook je humeur. Bijna niemand vermeldt het. Toch kan het net zo belangrijk zijn als zien of aanraken om je gezond te houden.
We noemen het interoceptie.
Meeluisteren
Het is het vermogen van het lichaam om zichzelf te horen.
Niet geluid, letterlijk. Maar de ruwe data. Je hart klopt. Het middenrif stijgt en daalt. Het branden van de honger of de warmte die zich onder je huid verspreidt. Deze signalen vuren voortdurend, onzichtbaar en genegeerd totdat ze schreeuwen.
Psychologen Jennifer Murphy en Freya Prentice noemden het anno 2022 essentieel zonder er opzichtig over te zijn.
Het zorgt ervoor dat elk systeem in het lichaam optimaal werkt door ons te waarschuwen voor onbalans.
Simpel, toch? Dorst betekent drinken. Heet betekent dat je de trui uittrekt. Homeostase.
Tot nu toe.
Het plot wordt dikker als je naar de geestelijke gezondheid kijkt. Dit interne monitoringsysteem registreert niet alleen uw temperatuur. Het kan een realtime diagnose van de veiligheid zijn. Is deze kamer gevaarlijk? Gaat mijn hartslag zonder reden omhoog? De signalen zijn subtiel – spierspanning, ademdiepte, hartslag – maar ze bepalen je emotionele landschap.
Verbreek de link en het huis wankelt.
Angst is één resultaat. Iemand zit in een vergadering en zijn hart klopt. In plaats van het fysieke geluid te negeren, interpreteren ze het als bedreiging. Het signaal zegt ‘onveilig’. De geest is het daarmee eens. De spiraal begint.
Geslacht speelt ook een rol.
Een overzicht uit 2022 van 93 onderzoeken door Murphy en Prentice liet een duidelijk verschil zien. Vrouwen scoorden vaak lager op taken die het hartslagbewustzijn meten. De onderzoekers brachten dit in verband met hogere angst- en depressiecijfers bij vrouwen na de puberteit. Het is rommelig. Niet causaal. Het is slechts een complexe draad in het weefsel van waarom we ons voelen zoals we ons voelen.
Hongerig en gelukkig
Honger is niet alleen fysiek.
Dat suggereerde Nils Kroemer dit jaar in eBioMedicine.
Hij keek naar stemmingswisselingen en hongersignalen. Mensen met scherpe interoceptie hielden hun humeur stabiel ondanks de knagende leegte in hun maag. Degenen die het signaal niet konden voelen, zwaaiden duidelijk wild van emotie.
Ze gingen niet zonder honger. Ze hielden de niveaus gewoon stabiel.
Het is een buffer. Een aarddraad.
De geest in de machine
Het meest huiveringwekkende bewijsmateriaal komt van UCLA.
In het bijzonder van wetenschappers die anorexia nervosa bestuderen.
De veronderstelling is meestal wilskracht. Dat deze patiënten ervoor kiezen hun lichaam te negeren. De gegevens duiden op iets kouders.
Hun zenuwstelsel hoort het signaal niet.
Onderzoekers gebruikten een opneembare trilpil om dit te testen. De darmen werden direct gestimuleerd. Patiënten met anorexia hadden nog steeds moeite om de sensatie waar te nemen, zelfs nadat ze weer op gewicht waren gekomen.
Sahib Khalsa, de neurowetenschapper achter het onderzoek, was duidelijk.
Ze negeren signalen niet zomaar. Het zenuwstelsel verwerkt ze op een andere manier. Moeilijker te detecteren. Moeilijker te vertrouwen.
De symptomen blijven dus hangen. Niet vanwege koppigheid. Vanwege kapotte hardware.
Misschien is het niets
Toen kwam de terugslag.
2024 bracht een provocerend essay in Frontiers in Psychology. Felix Schoeller van MIT en zijn team verklaarden een gedurfde onwaarheid om effect te bereiken.
“Er bestaat niet zoiets als interoceptie.”
Clickbait-titel, zeker. Maar het punt bleef hangen.
Het argument is dat we alles onder één vlag gooien. Spijsvertering. Evenwicht. Temperatuur. Proprioceptie. Het is te breed. Te simpel. We bestempelen een constellatie van diverse mechanismen met één plakkerig woord.
Barry Smith van University College London is het daarmee eens en gaat nog een stap verder.
Wij hebben geen vijf zintuigen. Of zes.
Wij hebben er maximaal 33.
De lijn is wazig.
Wat we wel weten is dat de kaart van de menselijke perceptie onvolledig is. We onderschatten wat we kunnen voelen. Deze naamloze of slecht genoemde zintuigen zijn bepalend en beïnvloeden de gezondheid en de geest op een manier die we nog maar net beginnen te schetsen.
Murphy en Prentice zien het nut van deze chaos in. Een beter begrip van deze signalen zou kunnen leiden tot betere behandelingen.
Misschien was de diagnose niet altijd verkeerd. Alleen de definitie.
